holocaust, jewish, extermination, concentration camp, shoah, auschwitz, belzec, treblinka, monowitz, birkenau, night of the long knives,
deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught, wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s,
hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation, birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving
holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue, oswald pohl, odilo globocnik, deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught,
wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s, hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation,
birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving, holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue,
oswald pohl, siegfried seidl, protectorate, bohemia, moravia, murmelstein, karl rahm, anton burger, karl hermann frank,

 

Kamp Westerbork - Durchgangslanger


Lege barakken in afwachting 


       Op 1 juli 1942 werd het vluchtelingkamp Westerbork officieel in gebruik genomen als Durchgangslager - Doorgangskamp. Hiervandaan werden 104,000 Nederlandse Joden en Duits-Joodse vluchtelingen, also ook 250 Sinti en Roma naar de vernietigingskampen in Polen gestuurd, gebruik makend van spoorweg materiaal, meestal goederen wagons. Vanaf diezelfde datum ressorteerde Durchgangslager Westerbork onder de jurisdictie van de Befehlshaber der Sicherheitspolizei - Sipo und Sicherheitdienst - SD - Bevelvoerend commandant van de veiligheidspolitie - Sipo en veiligheidsdienst - SD. Dat was niet hun enig probleem. De nazis haalden geleidelijk aan de strop om de nek van de Nederlandse Joden door beperkende bevelen op regelmatige wijze uit te vaardigen. De eerste Duitse kampcommandant was SS-Sturmbannführer - SS Majoor dr. Erich Deppner. Hij was commandant van 1 juli 1942 tot 1 september 1942. Deppner was een bruut individu zonder enige compassie. Hij was verantwoordelijk voor het eerste transport van Westerbork naar Auschwitz/Birkenau, een transport dat al direct omgeven was met rellen in het kamp. Om zijn quotum van 1000 mensen te halen liet hij willekeurig mensen uit het kamp zonder pardon op transport zetten. Hij wees kinderen aan zonder ouders en ook vrouwen die in afwachting van hun kamp registratie nog in de rij stonden te wachten.

       Om die reden werd hij op 1 september 1942 vervangen door SS-Sturmbannführer - SS Majoor, Josef Hugo Dischner (geen foto beschikbaar). Dischner was niet veel beter. Hij was verslaafd aan alcohol en mishandelde regelmatig de kampgevangenen met zijn zweep, hetgeen grote paniek veroorzaakte onder de slachtoffers. Dischner hield het slechts zes weken vol. Om de nietsvermoedende kampbewoners te laten geloven dat hun toekomst nog niet zo slecht was werd Dischner op 12 oktober 1942 vervangen door gentleman/misdadiger SS-Obersturmführer - SS 1ste Luitenant Albert Konrad Gemmeker. Gemmeker zorgde ervoor dat Schol in januari 1943 uit de dienst van het Ministerie van Justitie werd ontslagen. Hij kon geen pottenkijker gebruiken bij het werk dat hem opgedragen was. Gemmeker bleef commandant van Westerbork tot 11 april 1945, een dag voor de bevrijding van het kamp door het South Saskatchewan Regiment van het Canadese bevrijdingsleger.

Barakken na de aankomst van de eerste gevangenen in 1942


       Een tweede, kleiner maar qua behandeling veel wreder was kamp Vught bij 's Hertogenbosch, de hoofdstad van de provincie Noord-Brabant. Gesitueerd in het zuid-oosten van Nederland werd het kamp voornamelijk gebruikt om politieke gevangenen en gijzelaars te herbergen. Ondanks dat werd ook dit kamp betrokken bij de vernietiging van de Nederlandse Joden en werden deze hier opgesloten in afwachting van hun deportatie via Westerbork naar Auschwitz of Sobibor.

       Tussen juli 1942 en november 1944 werden meer dan 104.000 Joden en 250 Sinti via deze twee kampen gedeporteerd. Onder hen waren 22,025 kinderen en jonge mensen beneden de 21 jaar. Vijfenzestig treinladingen met aan boord 60.330 slachtoffers die direct naar Auschwitz II, beter bekend als Birkenau, gestuurd werden. De meeste slachtoffers zagen het cynische bord, ARBEIT MACHT FREI - WERK BEVRIJDT, niet eens. Dit smeedijzeren bord was op het toegangshek van Stammlager Auschwitz - Hoofdkamp Auschwitz geplaatst. In plaats daarvan werden zij regelrecht afgevoerd naar Birkenau, waar onmiddellijk na aankomst de selectie plaatsvond en in de meeste gevallen ook de vernietiging.

       Enkele er nog krachtig uitziende mannen en vrouwen, werden gescheiden van de rest. Personen die niet geschikt geacht werden om te werken gingen direct naar de gaskamers. De laatste trein met gevangenen die in Birkenau zou aankomen verliet Westerbork op 3 september 1944. Onder hen waren Anne Frank en haar familie. In totaal 854 gedeporteerden die Westerbork verlieten overleefden de hel van Birkenau. De volledige omvang en implicatie van de Holocaust werd pas na het einde van de oorlog in 1945 bekend.

       In totaal werden 19 transporten direct naar Sobibor gestuurd. De klok op het station van Sobibor was een nepklok. De wijzers gaven altijd dezelfde tijd aan. Dat viel overigens de slachtoffers, die onder dwang van de trein werden gehaald, niet op. Direct na aankomst werden zij naar de gaskamers gestuurd. Slechts 18 Nederlandse Joden wisten de dood op deze afschuwelijk plaats te ontlopen. De dienstregeling op het station was ook nep, er is uit Sobibor geen enkele trein vertrokken, behalve dan de lege treinen die terug reden naar Westerbork. Deze werden teruggestuurd om de volgende lading met slachtoffers op te halen. De 34.313 Joden die hier vanuit Westerbork arriveerden hadden niet in de gaten dat dit hun laatste station zou zijn. Niet voor het te laat was, tenminste!

       Daarnaast vervoerden 9 deportatietreinen 4.870 Joden naar Theresienstadt, even als Westerbork een Durchgangslager, ten noorden van Praag in wat vandaag Tsjechië heet. Van deze transporten overleefden 2.000 mensen de oorlog. In totaal werden 3.724 slachtoffers vanuit Westerbork doorgestuurd naar Bergen-Belsen, een ander berucht concentratiekamp vlakbij Hannover in Duitsland.

       Een geschat aantal van 104.000 Joden en 250 Roma en Sinti zigeuners werden via Westerbork doorgestuurd. Hiervan waren 22.025 kinderen en jongemensen onder 21 jaar. Nadat het laatste transport op 13 september 1944 richting Bergen-Belsen was vertrokken bleven ongeveer 600 Joden in het kamp achter. Onder hen was Oberdienstleiter Kurt Schlesinger. Een aantal leden van de Duitse Joodse elite behoorde ook tot de overlevenden. Gedurende de tijd van de deportaties was voornamelijk Schlesinger verantwoordelijk voor het samenstellen en uitvoeren van de transporten geweest. Nu werd hij verantwoordelijk gesteld voor de liquidatie van het kamp. Wat de nazi's betrof: voor hen was het Joodse vraagstuk voor Nederland opgelost. Het SS hoofdkwartier in Berlijn, onder leiding van SS Obersturmbannführer - SS luitenant kolonel Adolf Eichmann van Bureau IV B4, was meer dan tevreden over de efficiënte manier waarop de Nederlandse en Duitse Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen waren gedeporteerd.

Een memorial ter nagedachtenis van de meer dan 104.000 slachtoffers die ten prooi vielen aan de nazi's werd gesmeed uit precies die treinrails en op de plaats waar deze vervloekte rails ooit doodliep.


        Herdenkingscentrum kamp Westerbork is gesitueerd bij de ingang van het voormalige kamp. Het houdt de herinnering aan alle Nederlandse en Duitse Joden en Roma levend. In het herdenkingscentrum is een galerij met foto's, schilderijen en voorwerpen die een historisch beeld geven van de geschiedenis van het Durchgangslager Westerbork.