holocaust, jewish, extermination, concentration camp, shoah, auschwitz, belzec, treblinka, monowitz, birkenau, night of the long knives,
deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught, wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi“s,
hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation, birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving
holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue, oswald pohl, odilo globocnik, deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught,
wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi“s, hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation,
birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving, holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue,
oswald pohl, siegfried seidl, protectorate, bohemia, moravia, murmelstein, karl rahm, anton burger, karl hermann frank,

 

Bevrijding van Westerbork
Geheim agent Sgt. Willem van der Veer

Geheim agent Sgt. Willem van der Veer uit zijn Burma tijd 


       Geheim agent Sgt. Willem van der Veer, geboren en getogen in Alblasserwaard in Zuid-Holland, kwam op 9 oktober 1944 in de provincie Drente neer. Het was half een 's nachts. Zijn opdracht, waarvoor hij een zekere vrijheid van handelen had ontvangen, was als volgt. Hij moest wapens die boven Drente gedropt waren afleveren ten bate van het ondergronds verzet. Hij moest een verzet cel organiseren en de manschappen die daarmee verbonden waren instrueren in het gebruik van wapens. Vervolgens moest hij er op toezien dat bij het doorstoten van het Canadese leger diverse kanaalbruggen onbeschadigd in het bezit van deze Ondergrondse cel zou vallen. Ook moest hij voorkomen dat de Duitsers de bruggen zouden laten springen. Met behulp van zijn contacten en vrienden in Westerbork en omgeving, was er in de buurt van Appelscha een verzetsstrijderscel bijeengekomen die daar over een volkomen verborgen schuilplaats beschikte.

       Toen in de nacht van 7 op 8 april 1945 Operatie Amherst uitgevoerd werd hoorden van der Veer en de groep waartoe hij behoorde een laagvliegende bommenwerper overkomen. Niet wetende wat de bedoeling daarvan was vermoedden ze dat het een aangeschoten vliegtuig was dat een noodlanding moest maken. Het geluid van neerstorten bleef echter uit. De volgende morgen maakte van der Veer voor het eerst contact met Franse parachutisten die in de omgeving geland waren. Van der Veer besloot, zonder daartoe opdracht ontvangen te hebben, om in de richting van het dorp Westerbork te gaan waar hij uiteindelijk terecht kwam bij zijn vriend, de man die hem in de eerste dagen na het springen in 1944 onderdak had gegeven. Het was de plaatselijke marechaussee Stoel. Stoel was een van de weinige politieagenten die gedurende de oorlogsjaren betrouwbaar was. Van der Veer zag van nabij het urenlange vuurgevecht dat zich ontwikkeld had in het dorp Westerbork tussen de Franse parachutisten en de Duitsers. Willem, slechts bewapend met een revolver, kon alleen maar toezien. Hij besloot om zijn toevlucht te zoeken bij de familie Sliekers, een boer uit Westerbork. Op dinsdagmorgen 10 april is hij 's morgens heel vroeg naar buiten gegaan. Hij kon het geronk van de motoren en het geluid van de rupsbanden identificeren. Dat waren naderende tanks.

 Opperwachtmeester Stoel uit het dorp Westerbork tezamen met geheim agent Sgt. van der Veer.


       Wat verder volgt is het interessante relaas zoals het verteld is door Willem van der Veer aan Roger Flamand en vertaald door de heer J.H. Jansen in het boek "Operatie Amherst". Gewapend met slechts het pistool van Opperwachtmeester Stoel begaf hij zich naar het gemeentehuis in het dorp Westerbork.

       Van der Veer vertelt, "Mijn plan was de burgemeester en zijn wethouders zo snel mogelijk gevangen te nemen, om gijzelaars te hebben om de anderen te redden. De burgemeester was als NSB'er de beroerdste niet. En verder wilde ik de Nederlandse vlag op het gemeentehuis zien wapperen als de tanks aankwamen. Ik weet niet hoe laat het was, misschien 6 of 7 uur (Ed.: 's morgens). Ik had elk besef van tijd verloren.

       Ik ben naar het gemeentehuis gegaan. De deur was open. De conciėrge kwam aangelopen. 'Kan ik de burgemeester spreken, ik heb een belangrijke boodschap.' 'Ik zal het even vragen', zei de conciėrge, die een goede vaderlander was. Hij kwam terug. 'Meneer de burgemeester kan u ontvangen.' Toen stapte ik de raadzaal binnen waar de burgemeester zich bevond in gezelschap van vijf personen (raadsleden). 'Ik ben van der Veer, dat staat op mijn Ausweis - (Ed.: persoon's) bewijs. Ik heb iets voor u.' Ik haalde mijn wapen te voorschijn en zei, 'U bent mijn gevangenen.' Toen kreeg ik een koude douche. 'Meneer van der Veer,' zei de burgemeester, 'wij weten dat de zaak verloren is en daarom zijn we hier, om ons over te geven.' Uit een lade haalde hij een pistool en munitie. Mijn rol van held was voorbij. Nauwelijks had ik het wapen opgeborgen of de vrouw van de conciėrge kwam binnen met een dienblad met koffie. 'Wilt u ook een kopje koffie, meneer van der Veer?' vroeg de burgemeester mij. En daar zat ik dan als verzetsman koffie te drinken met de NSB'ers.

       Ik opende de ramen, het was erg mooi weer. Men kon de tanks horen aankomen en op dat ogenblik ging de telefoon. De burgemeester wilde hem aannemen, maar ik nam de hoorn van de haak. 'Met Gemmeker!' hoorde ik. Gemmeker was de commandant van kamp Westerbork. Hij vroeg, 'Spreek ik met de burgemeester?' 'Ja', zei ik. Mijn Duits was slecht. 'Hoe is de situatie in Westerbork?' vroeg Gemmeker. 'Erg goed, het kan niet beter,' was mijn antwoord. Gemmeker stelde nog een paar onbelangrijke vragen en op dat moment hield ik de hoorn bij het raam en zei tegen hem: 'Luister.' Gemmeker antwoordde, 'Wat is dat? Bent u de burgemeester wel?' (dat laatste zeker vanwege mijn slechte Duits). Toen heb ik hem geantwoord: 'Why don't you speak English? - Waarom spreek u geen Engels? Binnenkort hebt u tijd genoeg om het te leren!' 'Ach', zei Gemmeker, terwijl hij de hoorn weer op de haak legde. De tanks reden de hoofdstraat in en ik rende onmiddellijk naar een Poolse luitenant en zei tegen hem: 'Snel naar Pieterberg, daar zijn gijzelaars!' en ik klom op de tank. Na deze gebeurtenissen heb ik de parachutisten niet teruggezien." (Opmerking: kamp Pieterberg lag ten westen van het dorp Westerbork terwijl kamp Westerbork ten noordoosten van het dorp lag, aan de andere kant van het Oranjekanaal).

De ingang van het kamp Pieterberg  (niet te verwarren met kamp Westerbork)


       Het bovenstaand relaas van van der Veer is een van de weinige verhalen dat ook maar iets met de bevrijding van van kamp Westerbork te maken heeft. Ik bedoel het telefoon gesprek van Willem van der Veer met commandant Gemmeker van het kamp Westerbork. Of dat gesprek daadwerkelijk iets te maken heeft gehad met Gemmeker's plan om kamp Westerbork als commandant te verlaten is niet bekend. Het verhaal is echter interessant genoeg om het hier weer te geven. Hij was Nederlander, afkomstig uit Drente, die als geheim agent in vijandig gebied achter de linies per parachute neergelaten was. Actief deelnam aan het verzet van de ondergrondse en de oorlog overleefd heeft. Voor zijn acties eerst in Burma en later in Drente ontving Willem van der Veer de Bronzen Leeuw bij Koninklijk Besluit no. 12 van 4 november 1948.

Foto's: Hollandia, Scheltens & Giltay - Amsterdam.




 





 










































 

 

 


English