holocaust, jewish, extermination, concentration camp, shoah, auschwitz, belzec, treblinka, monowitz, birkenau, night of the long knives,
deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught, wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s,
hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation, birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving
holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue, oswald pohl, odilo globocnik, deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught,
wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s, hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation,
birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving, holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue,
oswald pohl, siegfried seidl, protectorate, bohemia, moravia, murmelstein, karl rahm, anton burger, karl hermann frank,

 

Kamp Westerbork - A.K. Gemmeker


 

SS-Obersturmführer Gemmeker - Bron Ghetto Fighters House


       De derde en laatste commandant van Westerbork, SS-Obersturmführer - 1e luitenant van de SS Gemmeker, was verantwoordelijk voor het samenstellen van de lijst met namen van het wekelijks transport. Het exacte aantal personen op de wekelijkse transportlijsten werd hem toegezonden door een afdeling van de Sicherheitspolizei - in Den Haag. Na het bekend worden van het aantal gevangenen dat op transport gesteld moest worden, belegde Gemmeker een vergadering met prominente Joodse gevangenen die de opdracht kregen de definitieve namenlijst samen te stellen. Het transport vertrok meestal twee dagen later, gewoonlijk op dinsdag, richting Oost-Europa. De dag voor het gevreesde transport gonsde het in het kamp van de geruchten. De angst sloeg toe en snel daarna sloeg de angst vaak om in paniek. De avond voor het transport vertrok werden de namen van de slachtoffers door de barakoudsten in alfabetische volgorde voorgelezen.

       Na de oorlog legde een overlevende van het kamp Westerbork de volgende verklaring af: "Onbeschrijflijke taferelen speelden zich af. Hartverscheurende smeekbeden van moeders in doodsangst, het gehuil van kinderen, de met stomheid geslagen blikken van de mannen en de wanhopige machteloosheid van de achterblijvers. Bij deze taferelen liepen de koude rillingen over mijn rug"

       Een andere ooggetuige vulde deze verklaring aan en vertelde: "De mensen die voor transport werden geselecteerd begonnen met het inpakken van hun eigendommen en kleedden hun kinderen aan. Ze maakten zich gereed voor het transport, zich er terdege van bewust dat hun lot zeer onzeker was en de toekomst er donker uitzag. Degenen die voor een week vrijgesteld waren van transport uitten hun gevoelens van opluchting door huilbuien of danspartijen. Hun gedrag leek op dat van uitbundige kinderen."

Elisabeth Helena Hassel-Mullender

Albert Konrad Gemmeker


       Door het midden van het kamp, grenzend aan de Boulevard de Misère, liep vanaf november 1942 de pas aangelegde spoorlijn die Westerbork met de hoofdlijn Zwolle-Groningen verbond. Treinen, bestemd voor de deportaties, bestonden meestal uit twintig veewagons. De trein kwam op maandag aan in afwachting van de menselijke lading die vervoerd moest worden. De Ordnungsdienst - of OD, een eenheid van Joodse politiemensen, bestaande uit gevangenen, werd verantwoordelijk gehouden voor een strikte uitvoering van het transport en diende er zorg voor te dragen, dat de aangewezen personen op transport werden gesteld. De Joden die uitstel van transport hadden gekregen, moesten in hun barakken blijven. De OD legde een cordon aan langs de zandweg die naar de trein leidde om ontsnappingen te voorkomen en om een snelle afhandeling van het transport te garanderen. Daarbij schuwden zij niet om fysiek geweld te gebruiken als de normale methode niet bleek te werken. De trein, die de gedeporteerden naar het vernietingskamp Birkenau of Sobibor bracht verliet Westerbork op dinsdag, meestal om 11.00 uur.

       Deze beruchte transporten vonden plaats tussen 15 juli 1942 en 13 september 1944. Albert Konrad Gemmeker was de commandant van het Durchgangslager - doorgangskamp Westerbork. Zijn adjudant, vriend en collega was SS Untersturmführer - SS 2e luitenant Hassel die, net als Gemmeker, uit Düsseldorf kwam. Gemmeker's minnaar was Frau Hassel, de van zijn vriend vervreemde echtgenote. Na de oorlog werd Frau Hassel in Nederland gevangen gehouden om te getuigen in het proces tegen haar minnaar. Gemmeker werd in dat proces veroordeeld tot slechts tien jaar gevangenschap met aftrek van voorarrest, een belachelijke straf gezien de omvang van zijn oorlogsmisdaden. Frau Hassel, die beschouwd werd als de kwade geest achter Gemmeker, kon als een vrij persoon terugkeren naar Düsseldorf. Zij bleef ongestraft voor haar aandeel in de ellende van Kamp Westerbork.

       Nadat Gemmeker in 1951 zijn straf had uitgezeten keerde ook hij terug naar Düsseldorf, waar hij zich als vrij man vestigde. De liefde tussen Gemmeker en Hassel was echter snel voorbij. Beide traden in het huwelijk met iemand anders en blijkbaar zagen zij elkaar nooit meer. Dat kan echter niet met zekerheid worden vastgesteld. De ironie wilde dat zij dezelfde huisarts deelden, nl. de Duits Joodse dokter Spanier. Dr. Spanier, die na de oorlog eveneens terugkeerde naar Düsseldorf, was als gevangene aangesteld geweest als hoofd van de medische dienst voor het kamp Westerbork. Ook voor de oorlog was hij de huisarts van zowel Gemmeker en Frau Hassel.

Het huis van de kampcommandant, vlakbij de ingang van het kamp. De foto is gemaakt door Sion Soeters in juli 2007. Nationaal Monument Kamp Westerbork werkte aan de aankoop van het huis, hetwelk in eigendom is van de erfgenamen van de laatste bewoonster. Het huis is ernstig verwaarloost en het verval neemt zienderogen toe.


       Gemmeker's proces werd in Assen gehouden, ongeveer 15 kilometer verwijderd van de plaats waar hij de Duitse politiek van de Endlösung - het oplossen van het Jodenvraagstuk, zo goed had gediend. Gedurende de tijd dat hij commandant van Westerbork is geweest wist hij het vertrouwen en zelfs het respect van sommige van zijn slachtoffers te winnen. Ondanks de opdracht waarmee hij naar Westerbork was gekomen, werd er door verschillende gevangenen zelfs gesproken over zijn ruimhartigheid. Voormalige gevangenen spraken zich als volgt over hem uit:

1) Een galante boef, want hij liet al het vuile werk door anderen opknappen, o.a. door Pisk en Schlesinger.

Andere meenden echter dat hij:

2) Aardig was, want hoe ontaard zijn taak ook was, hij voerde die altijd uit met een beminnelijke glimlach op zijn gezicht. Zijn minnaar daarentegen was een wreed individu die de Joden misdadig behandelde en als ze de gelegenheid kreeg, wist zij mensen die ze niet mocht vroegtijdig op transport te stellen.

Een aantal van zijn slachtoffers beschouwden hem als:

3) Een rechtvaardig man, omdat hij sommige gevangenen persoonlijk redde van het transport.

Daarnaast waren er ook nog gevangenen die hem beschouwden als:

4) Een surrogaat messias. Echter, dat kan natuurlijk met een ironische ondertoon verteld zijn.

       Gemmeker, geboren in 1907, overleed in de jaren 70 in zijn geliefde Heimat - vaderland waaraan hij "de beste jaren van zijn leven" had gegeven.

       Volg onderstaande link naar een documentaire over en een interview met Gemmeker uit 1959, door Deutsche Rundfunk (In Nederlands en Duits).

Albert Konrad Gemmeker