holocaust, jewish, extermination, concentration camp, shoah, auschwitz, belzec, treblinka, monowitz, birkenau, night of the long knives,
deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught, wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s,
hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation, birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving
holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue, oswald pohl, odilo globocnik, deportations, judenrat, majdanek, westerbork, chelmno, vught,
wannsee, theresienstadt, roma, sinti, night of the broken glass, extermination camps, nazi´s, hitler, jews, diaspora, jewish council, judenrat, transportation,
birkenau, ghetto, hans vanderwerff, sion soeters, aktion reinhard, terezin, himmler, david irving, holocaust denial, holocaust lest we forget, jews, synagogue,
oswald pohl, siegfried seidl, protectorate, bohemia, moravia, murmelstein, karl rahm, anton burger, karl hermann frank,

 

Terezin - Judenältesten


Een Nederlands meisje arriveert in het getto van Terezin.

       De bewaking van het getto bestond uit Tsjechische politie die aan het nazi regime trouw hadden gezworen. De interne aangelegenheden werden behandeld door de Ältestenrat - Raad van ouderlingen die bestond uit Joodse leiders. Jacob Edelstein werd aangesteld als de eerste Judenälteste - voorzitter van de Joodse Raad voor Theresienstadt. Na hem kwamen in successie Paul Eppstein en Benjamin Murmelstein.

       Jacob Edelstein was een vooraanstaand Zionist. Hij was van mening dat Terezin (Theresienstadt) dienst kon doen als Hachshara - waar jeugdige Joden voorbereid konden worden om na de oorlog Aliyah te maken, dat wil zeggen "naar Israel te emigreren." Edelstein was Judenälteste van 4 december 1941 tot januari 1943. Eichmann verving hem door Paul Eppstein omdat hij Edelstein ervan beschuldigde dat hij met de deportatielijsten geknoeid had. Edelstein werd daarna de eerste assistent en tevens plaatsvervanger van Eppstein terwijl hij Rabbijn Murmelstein als tweede assistent aanstelde. Na enige tijd werd Edelstein alsnog door de Gestapo gearresteerd. Hij werd beschuldigd van falsificatie van de deportatielijsten met als doel om enkele medegevangenen te vrijwaren van transport. Edelstein werd naar Auschwitz gezonden waar hij opgesloten werd in een gevangeniscel in Blok 11. Hij verbleef hier tot 20 juni 1944, de dag waarop hij werd doodgeschoten. Hij moest echter de executie van zijn vrouw en jonge zoon eerst bijwonen voordat hij zelf werd gedood.

       Zijn opvolger Paul Eppstein had in januari 1943 reeds de positie van Edelstein overgenomen en zou die behouden tot 27 september 1944, toen ook hij door de Gestapo gearresteerd werd. Hij werd beschuldigd van medewerking bij het organiseren van opstandsgroepen onder de gevangenen. Dat was echter niet het geval. Eppstein was daar niet bij betrokken. Er is een tweede verklaring voor zijn arrestatie en daarop volgende dood. Het is mogelijk dat hij betrokken was bij een ruzie die uitbrak tussen de SS'ers Moehs, Burger en Rahm. In ieder geval, werd hij op Yom Kippoer - de Grote Verzoendag, 27 september 1944 doodgeschoten. Voor Joden was het niet vereist dat er eerst een rechtszaak plaats vond. Joden hadden immers geen recht van leven. 

       Vanaf die dag fungeerde Murmelstein, die in Wenen rabbijn was geweest, officieel als de Judenälteste in Theresienstadt. Zijn aanstelling zou echter pas op 5 december 1944 van kracht worden. Hij hield die positie tot 5 mei 1945, de dag dat het gezag officieel overgedragen werd aan Paul Dunant, de afgevaardigde van het Internationale Rode Kruis. Commandant Rahm verliet het kamp tezamen met een tweede SS'er. Nog altijd gekleed in uniform, behield hij zijn wapen. Twee dagen later werd Theresienstadt door het Rode leger bevrijd. Rabbijn Murmelstein, de laatste van de Judenältesten, nam nog diezelfde dag ontslag als hoofd van de Joodse Raad. De volgende dag ontving Murmelstein een brief van Rabbijn Leo Baeck, een medegevangene van Theresienstadt, waarin hij Murmelstein zijn dank betoonde voor de moeilijke taak die hij op een uitnemende manier had uitgevoerd. Rabbijn Murmelstein was, volgens hem, een groot voorvechter voor de bejaarden en de weeskinderen geweest. Murmelstein evenals Baeck overleefden de oorlog. Murmelstein vestigde zich met zijn gezin in Italië terwijl Baeck via Engeland naar Amerika emigreerde.

 

Jacob Edelstein

Paul Eppstein

Rabbi Murmelstein


       Dat bijna 3,000 mensen de oorlog overleefden lag hoofdzakelijk aan de voortreffelijke leiding van Rabbijn Benjamin Murmelstein, het laatste Hoofd van de Joodse Raad. Murmelstein nam de kans waar om bij Paul Dunant, afgevaardigde van het Internationale Rode Kruis, de belangen van Theresienstadt toe te lichten. Toen vertegenwoordigers van het Internationale Rode Kruis uit Genève, Zwitserland, Theresienstadt op 6 april 1945 bezochten, maakte hij van de gelegenheid gebruik om de alarmbel te luiden. In zijn toespraak tot de bezoekers zei hij tweemaal, met groot gevaar voor eigen leven, "Das Schicksal Theresienstadts bereitet mir Sorgen" - "Het lot van Theresienstadt baart me zorgen." De afgevaardigden van het Rode Kruis begrepen de boodschap. Nog diezelfde dag gingen ze aan de slag. Dunant benaderde SS Obergruppenführer - SS Generaal Karl Hermann Frank, die sinds augustus 1942 Rijksminister voor Bohemen and Moravië was. Frank beloofde dat verdere deportaties van gevangenen achterwege zouden blijven. Bovendien wist Murmelstein een opstand onder de achtergebleven gevangenen te voorkomen, waardoor represailles van de nazi's achterwege bleven. De SS zocht namelijk wat voor excuus dan ook om het kamp te liquideren. Rabbijn Murmelstein wist dat te verhinderen.